امنیت زیستی و واکسیناسیون در کنترل بیماریهای واگیر از دید اپیدمیولوژی نوین
بودیگی طی دو دهه اخیر از «پیشگیری مطلق بیماری» به «مدیریت ریسک بیماری» تغییر کرد؛ در اسناد سازمان جهانی بهداشت دام بیماریهای فرامرزی بهعنوان مخاطرات قابل مدیریت شناخته میشوند. تصور غلط ریسک صفر از طریق امنیت زیستی کامل و واکسیناسیون، با اصول اپیدمیولوژی مغایرت دارد؛ امنیت زیستی فقط احتمال ورود را کم میکند و عوامل محیطی، میزبان و عامل بیماریزا همچنان ریسک را تعیین میکنند. «فشار عفونت»، میزان مواجهه دامهای حساس با عوامل بیماریزا، در موفقیت برنامههای امنیتی نقش کلیدی دارد و اغلب نادیده میگیرد. بیماریهای هوابرد مانند تب برفکی (سربوز) با دوز عفونی پایین و قابلیت جابهجایی کیلومترها، نشان میدهد کنترل فقط با تمیزکاری و محدودکردن سفر دام کافی نیست. واکسنها ایمنی استریل ایجاد نمیکنند؛ بلکه احتمال بروز بیماری، شدت، دفع ویروس، سرعت انتشار و خسارات اقتصادی را کاهش میدهد. مفهومی جدید، «تابآوری زیستی» است؛ سیستمهایی که در صورت ورود بیماری توانایی حفظ عملکرد و بازگشت سریع را دارند، و بر چهار مؤلفهٔ پیشگیری، شناسایی سریع، پاسخ سریع و بازسازی سریع تکیه میکنند. نمونههای جهانی (اپیدمی تب برفکی 2001 در بریتانیا، شیوع در ژاپن و کره جنوبی، و گسترش تب خوکی آفریقایی در اروپا) نشان دادند که حتی کشورهای با زیرساختهای پیشرفته بهویژه در مواجهه با بیماریها، سرنخهای غیرفعال نیستند و موفقیت آنها بر توانایی کشف سریع، مهار مؤثر و بازگشت به وضعیت عادی بستگی دارد. نتیجهگیری اصلی این است که دستیابی به «ریسک صفر» امکانپذیر نیست؛ امنیت زیستی و واکسیناسیون ابزارهای کاهش خطر هستند نه حذف آن، و مدیریت بیماریهای واگیر دام نقش دفاعی غیرعامل در امنیت زیستی و تسلسل تولید را ایفا میکند.
عضو کانال تازه های صنعت دام و طیور با آفرین دارو در پیام رسان بله شوید
حکیم مهر | 2026-08-27 21:47:00